Brezilya’da vatandaşlar, yeni devlet başkanlarını belirlemek üzere 25 Ekim Pazar günü oy kullandı. Sonuçlar, mevcut Lula da Silva‘nın zafer kazanarak yeniden devlet başkanı seçildiğini gösterdi. Peki, Lula da Silva kimdir? Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın yaşam hikayesi
LULA DA SİLVA KİMDİR?
Luiz Inácio Lula da Silva, 27 Ekim 1945’te Brezilya’nın Pernambuco eyaletine bağlı Garanhuns şehrinde dünyaya geldi. Çocuk yaşta ailesiyle birlikte São Paulo eyaletine göç ederek Santos’a yerleşti. Ekonomik zorluklar nedeniyle eğitimine erken bir yaşta ara veren Lula, 14 yaşında bir fabrikada çalışmaya başladı. Daha sonra Senai’de torna işçiliği eğitimi aldı ve metal sanayisinde kariyerine devam etti.
1960’ların sonlarına doğru sendikal faaliyetlere katılmaya başlayan Lula, 1975’te São Bernardo do Campo ve Diadema Metal İşçileri Sendikası’nın başkanlığına getirildi. Askeri yönetim döneminde işçilerin maaş ve çalışma koşullarını iyileştirmek amacıyla düzenlenen grevlerde önemli bir rol üstlendi. 1978-1980 yılları arasında ABC bölgesindeki büyük işçi grevlerine liderlik ederek ülke genelinde tanınan bir sendikacı haline geldi.
İşçi Partisi ve siyasi kariyeri
Lula, 1980 yılında Brezilya İşçi Partisi’nin kuruluşunda kritik bir rol oynadı. Demokratikleşme sürecinde etkinliğini artırarak 1984’te doğrudan devlet başkanlığı seçimi talepleriyle gerçekleştirilen Diretas Já hareketinin öncülerinden biri oldu.
1986 yılında São Paulo’dan federal milletvekili olarak seçildi ve 1987-1991 yılları arasında Kurucu Meclis’te görev yaptı. İlk kez 1989’da devlet başkanlığına aday olan Lula, ikinci turda Fernando Collor de Mello’ya kaybetti. 1994 ve 1998 seçimlerinde de adaylığını koydu ancak Fernando Henrique Cardoso karşısında başarı elde edemedi.
İlk başkanlık dönemi
Lula, 2002 seçimlerinde ikinci turda Fernando Henrique Cardoso’nun ardından yarıştığı rakibini geride bırakarak devlet başkanı seçildi ve göreve 1 Ocak 2003’te başladı. 2006 seçimlerinde yeniden seçilerek ikinci dönemine adım attı.
2003-2010 yılları arasında yoksullukla mücadele, sosyal yardım programları ve gelir eşitsizliğinin azaltılması gibi konular yönetiminin öncelikli politikaları arasındaydı. Özellikle Bolsa Família sosyal yardım programı, düşük gelirli milyonlarca Brezilyalı için önemli bir destek aracı haline geldi.
Lula’nın ilk iki döneminde Brezilya ekonomisi büyürken, milyonlarca insan yoksulluktan kurtulmasına yönelik tedbirler alındı. Ancak yönetimi aynı zamanda Mensalão olarak bilinen siyasi rüşvet skandalı gibi yolsuzluk iddialarıyla da gündeme geldi.
Lula, 2010 seçimlerinin ardından devlet başkanlığını İşçi Partisi’nden Dilma Rousseff’e devretti.
Yolsuzluk davaları ve hapis süreci
Lula, 2017 yılında Lava Jato Operasyonu kapsamında yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarıyla mahkum oldu. Savcılar, São Paulo eyaletindeki Guarujá’da bulunan lüks bir daireyle ilişkilendirerek rüşvet aldığı iddiasında bulundu. Hakim Sérgio Moro tarafından verilen ilk mahkumiyet kararı daha sonra ağırlaştırıldı.
Lula, Nisan 2018’de teslim olup cezaevine girdi ve yaklaşık 580 gün tutuklu kaldı. Bu süreçte, Brezilya’nın Temiz Sicil Yasası çerçevesinde 2018 devlet başkanlığı seçimlerine katılım hakkı engellendi. Kasım 2019’da serbest bırakıldı.
Lula’nın mahkumiyetleri, 2021 yılında Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mahkeme; davaların yetki sorunları olduğunu belirterek Lula’nın siyasi haklarını geri kazanmasının yolunu açtı. Ayrıca hakim Sérgio Moro’nun tarafsız davranmadığına dair bir karar verildi.
2022 seçimi ve üçüncü dönemi
Hukuki engellerin kalkmasının ardından Lula, 2022 devlet başkanlığı seçimlerinde İşçi Partisi’nin adayı olarak yarıştı. İkinci turda o dönemki devlet başkanı Jair Bolsonaro’yu yenerek yeniden devlet başkanı olmayı başardı.
1 Ocak 2023’te yemin ederek göreve başlayan Lula böylelikle daha önce iki dönem görev yapmış biri olarak yeniden devlet başkanlığı koltuğuna oturan ilk Brezilyalı siyasetçilerden biri oldu. Ayrıca bu zaferiyle birlikte üç kez doğrudan devlet başkanı seçilen ilk kişi unvanını kazandı.
İkinci siyasi dönemi
Lula’nın üçüncü başkanlık dönemi olan 2023 itibarıyla sosyal politikalar, yoksullukla mücadele, çevrenin korunması ve Amazon yağmur ormanlarının korunması ile uluslararası ilişkilerin güçlendirilmesi ön planda yer aldı.
Ocak 2023’te eski Başkan Jair Bolsonaro destekçilerinin Kongre’ye, Yüksek Mahkeme’ye ve Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na yönelik gerçekleştirdiği saldırılarla karşılaşan Lula yönetimi bu eylemleri demokratik kurumlara yönelik ciddi tehditler olarak değerlendirdi.
Ekonomi alanında vergi reformu ve yeni mali çerçeve gibi düzenlemeler hayata geçirildi; ayrıca Amazon’daki ormansızlaşmanın azaltılması hedeflendi.
2026 devlet başkanlığı seçimi
Lula, İşçi Partisi’nin adayı olarak tekrar devlete başkanlığı için yarıştığı 2026 seçimlerinde ilk turda yüzde 45,16 oy alarak ikinci sırada yer aldı; Flávio Bolsonaro ise yüzde 47,03 ile önde tamamladı. Böylece seçim ikinci tura kaldı.
Aynı zamanda bu seçimler,Lula’nın ilk turdaki dezavantajını ikinci turda tersine çevirdiği tarihi bir an olarak kaydedildi; çünkü ilk turda Flávio Bolsonaro’nun yaklaşık2 ,2 milyon oy gerisindeyken,Lula ikinci turda rakibinin önüne geçmeyi başararak yaklaşık4 ,4 milyon oy farkıyla kazandı.
Siyasi çizgisi
Sol görüşlü bir siyasetçi olarak tanımlanan Lula,kariyeri boyunca işçi hakları,sosyal devlet,yoksullukla mücadeleve gelir eşitsizliğini azaltma konularına dikkat çekti.Başkanlık dönemlerinde sosyal yardım programlarını genişletirken ekonomik büyümeyi,sosyal politikalarla uyumlu hale getirmeye çalıştı.
Lula ayrıca,Brezilyanın küresel siyasetteki rolünün güçlendirilmesi,gelişmekte olan ülkelerle işbirliğinin artırılmasıve Amazon yağmur ormanlarının korunması gibi dış politika hedeflerini benimsedi.
Lula,dört kez doğrudan devletebaşkanı olarak seçilmesiyle birlikte,Brezilya siyasi tarihinde en uzun süre görevde kalan isim olma unvanına sahiptir.
